Wideo-relacja: ”Innowacje w leczeniu łuszczycy, ocena dostępności w Polsce”

Wideo-relacja: ”Innowacje w leczeniu łuszczycy, ocena dostępności w Polsce”
Rate this post

W ostatnim wpisie na blogu, prezentowaliśmy wnioski z konferencji Fundacji WHC ”Innowacje w leczeniu łuszczycy ocena dostępności w Polsce”, jaka odbyła się w Warszawie 22 listopada 2016 r. Międzyczasie udało nam się dotrzeć do pełnego zapisu wideo z ww. konferencji – poniżej załączam najbardziej interesujące materiały. 

I. Prof. Witold Owczarek „Dostępność innowacyjnych terapii leków biologicznych, stosowanych w Polsce i innych krajach”

 

II. Prof. Jacek Szepietowski „Łuszczyca: choroba duszy i ciała – nowe spojrzenie na chorobę”

 

III. Prof. Joanna Naurbutt „Jak rozmawiać z pacjentem, aby chciał się leczyć”

 

IV. dr n. med. Jakub Gierczyńsk „Systemowe aspekty leczenia chorób skóry w Polsce”

 

V. Dagmara Samselska: „Leczenie łuszczycy w Polsce – perspektywa pacjenta”

Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów.

 

Wideo z debaty ekspertów „Problemy w leczeniu łuszczycy”

Wideo z debaty ekspertów „Problemy w leczeniu łuszczycy”
Rate this post

W dniu 21 go maja 2016 , z inicjatywy Unii Stowarzyszeń Chorych na Łuszczycę, odbyła się w Warszawie debata ekspertów z dziedziny dermatologii, której hasłem przewodnim były „Problemy w leczeniu łuszczycy”. 

Poniżej prezentujemy pełny zapis wideo z debaty „Problemy w leczeniu łuszczycy”, z udziałem czołowych polskich ekspertów z dziedziny dermatologii.

W debacie udział wzięli m.in. prof.  nadzw. dr hab. n. med. Witold Owczarek (Specjalista drugiego stopnia w zakresie dermatologii i wenerologii, profesor nadzwyczajnym i kierownikiem Kliniki Dermatologii CSK MON Wojskowego Instytutu Medycznego w Warszawie. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych, Europejskiego Stowarzyszenia Dermatologii Estetycznej i Kosmetycznej (ESCAD) oraz należę do Sekcji Medycyny Estetycznej przy Polskim Towarzystwie Lekarskim. Jest autorem i współautorem licznych prac i doniesień w czasopismach krajowych i zagranicznych.), oraz Anna Banaszewska (Prezes zarządu Fundacji Centrum Inicjatyw. Gospodarka i Zdrowie, dyrektor zarządzający Polskiej Federacji Szpitali. Autorka licznych szkoleń i publikacji w zakresie prawa w ochronie zdrowia ze szczególnym uwzględnieniem praw pacjenta. Specjalizuje się w zakresie prawa konstytucyjnego, medycznego, administracyjnego i gospodarczego. Jest członkiem Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Konsultantów Zamówień Publicznych.).

Więcej o samej konferencji, oraz stowarzyszeniu, które odpowiadało za jej organizację, znajdziecie Państwo na stronie na Facebook: www.facebook.com/UniaPsoriasis/

Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów.

Test genetyczny na łuszczycę

Test genetyczny na łuszczycę
Rate this post

Zaprzyjaźnione Centrum Dermatologicznym Febumed, od jakiegoś czasu oferuje możliwość przeprowadzenia testu genetycznego HLA-Cw6, który pozwala stwierdzić występowanie w organizmie genu odpowiedzialnego za rozwój łuszczycy – inaczej mówiąc, czy osoba badana dziedziczy skłonności do choroby.

Testy genetyczne tego typu, przeznaczone są przede wszystkim dla osób z grupy zwiększonego ryzyka zachorowania na łuszczycę skórną, oraz łuszczycę stawową. Warto więc wykonać test HLA-Cw6 u członków rodzin, w których zdiagnozowano już łuszczycę – organizacja Psoriasis and Psoriatic Arthritis informuje bowiem, iż ryzyko zapadnięcia dziecka na chorobę wynosi aż 75% gdy występuje u obojga rodziców, i 15% jeśli choruje jeden z nich.

Najczęściej gen HLA-Cw6 występuje u osób z łuszczycą pospolitą typu 1 (u 83%) – która zaczyna się we wczesnym wieku i przebiega ciężej. Obecność „genu łuszczycy” wykrywana jest również u niemal połowy chorych z łagodniejszą formą łuszczycy pospolitej (typu 2 – u 44%) i łuszczycowym zapaleniem stawów (50% chorych), oraz łuszczycą kropelkowatą.

Warto także wiedzieć, iż obecność HLACw6 wiąże się z lepszą odpowiedzią na niektóre z nowoczesnych leków stosowanych w terapii. Dlatego testy na obecność HLA-Cw6 mogą stanowić wartościową informację dla osób z potwierdzonym rozpoznaniem.

test łuszczyca
Test HLACw6 nie wymaga pobierania krwi – do jego wykonania wystarczy pobranie wymazu z policzka – jest to na tyle proste, że badanie można przeprowadzić w gabinecie w Centrum Dermatologicznym FEBUMED, lub u siebie w domu.

 

Dlaczego warto zrobić sobie test na łuszczycę?

Wykonanie testu może przyspieszyć rozpoznanie łuszczycy, oraz łuszczycowego zapalenia stawów, oraz określić prawdopodobieństwo zachorowania u bliskich z rozpoznaną łuszczycą. Choroba może bowiem wystąpić w każdym wieku. Jeśli w Twojej rodzinie występuje łuszczyca skórna, albo łuszczycowe zapalenie stawów, wykonanie testu HLA-Cw6 pozwoli wykluczyć, że Ty lub twój bliski znajdujecie się w grupie wysokiego ryzyka zachorowania.

Więcej na temat testu, oraz sposobu jego przeprowadzenia, znajdziecie na oficjalnej stronie Centrum Dermatologicznego FEBUMED: http://febumed.pl/test-genetyczny-na-luszczyce/

Kolejny dobrze rokujący lek na łuszczycę kończy fazę badań klinicznych

Kolejny dobrze rokujący lek na łuszczycę kończy fazę badań klinicznych
Rate this post

Jak informuje dziennik „Rzeczpospolita”, amerykańscy naukowcy zrobili właśnie kolejny ważny krok, ku jeszcze skuteczniejszej terapii łuszczycy. Jak bowiem pokazują wyniki badań, eksperymentalny lek w postaci żelu AST-005, może być wyjątkowo skuteczny w walce z chorobą.

Pierwsza faza badań klinicznych dowiodła, że testowy preparat AST-005 jest bezpieczny oraz przynosi poprawę pacjentom. Wstępne wyniki badań przedstawione zostały podczas zjazdu Amerykańskiego Towarzystwa Chemicznego w Filadelfii – można przeczytać w Rzeczpospolitej. Testy rozpoczęły się w kwietniu tego roku. – „Te badania kliniczne umożliwiają naszym naukowcom ocenę bezpieczeństwa stosowania preparatu AST-005 i udowodnienie, że proponowana przez nas technologia może być użyta do punktowej terapii kwasami nukleinowymi” – mówił dr David Giljohann, szef firmy Exicure, która przygotowała lek.

cover_mirkin_large
W badania nad nowatorskim lekiem na łuszczycę, zaangażowany jest m.in. Chad Mirkin z Northwestern University.

Chad Mirkin z Northwestern University tłumaczy, iż łuszczyca powstaje w wyniku zbyt dużej produkcji białka TNF-alfa w organiźmie chorego. To tzw. czynnik martwicy nowotworów, działający toksycznie na komórki guzów. W testach laboratoryjnych i na zwierzętach, blokowanie produkcji TNF-alfa okazywało się skuteczne w hamowaniu łuszczycy. „To blokowanie odbywa się dzięki wyciszaniu aktywności genów przez specjalnie skonstruowane łańcuchy RNA. Problem polega na tym, że proces ten trudno wykorzystać w leczeniu ludzi. Łańcuchy RNA są bowiem przechwytywane przez mechanizmy obronne komórki – enzymy tną je na części” – donosi Rzeczpospolita.
Gazeta przypomina, iż w połowie lat 90. Chad Mirkin zaczął badania nad tzw. sferycznymi kwasami nukleinowymi (SNA) – łańcuchy nie są w nich układane liniowo, ale mają przestrzenną konstrukcję i dzięki temu nie są niszczone. i to właśnie żel z SNA nakładany na skórę, ma leczyć łuszczycę, nie powodując skutków ubocznych. Naukowcy uważają, że pomoże on również w przypadku innych chorób o podobnej genezie. Należy podkreślić, że wyniki nie zostały jeszcze oficjalnie opublikowane.

Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów.

Badania dotyczące skuteczności preparatów marki Dr Michaels

Badania dotyczące skuteczności preparatów marki Dr Michaels
Rate this post

W dzisiejszym wpisie na blogu, chcielibyśmy przedstawić wam między innymi, porównanie wyników różnych międzynarodowych badań, dotyczących satysfakcji pacjentów z dotychczasowego leczenia łuszczycy.

Warto dodać, iż w naszym porównaniu zostały uwzględnione także badania, dotyczące produktów dermokosmetycznych marki DrMichaesl, której to dystrybutor na terenie Polski firma Febumed, wspiera Łuszczyca-Blog niemal od początku jego istnienia. W dalszej części wpisu, znajdziecie także studium porównawcze stosowania preparatów Dr Michaels z lekiem sterydowym Advantan, a także wyniki badania porównującego czasy remisji w przypadku zastosowania różnych form leczenia łuszczycy.

I. Porównanie wyników badań, dotyczących satysfakcji pacjentów z dotychczasowego leczenia łuszczycy

Dr Michaels Skuteczność kuracji 82,3%*
Leczenie metotreksat, psoralen +naświetlenia PUVA, cyklosporyna, i/lub acytretyny Zadowolenie z zastosowanej terapii mniej niż 40%**
Leczenie w 3 klinikach dermatologicznych Niezadowolenie z terapii 42%***
Badanie na grupie 17.999 osób chorych na łuszczycę Małe lub średnie zadowolenie u ponad 70%****

* Badanie na 203 pacjentach, przeprowadzone w latach 2005-2008

** badanie przeprowadzone na 1197 pacjentach (Nijsten T. et al.,; Traditional systemic treatments have not fully met the needs of psoriasis patients: results from a national survey.; Am Acad Dermatol. 2005 Mar;52(3 Pt 1):434-44.)

 *** badanie przeprowadzone na 301 pacjentach (Christophers E. et al.,; The unmet treatment need for moderate to severe psoriasis: results of a survey and chart review. ;J Eur Acad Dermatol Venereol2006 Sep;20(8):921-5.)

 **** badanie przeprowadzone na 17.999 pacjentach (Dubertret L. et al.,; European patient perspectives on the impact of psoriasis: the EUROPSO patient membership survey. ; Br J Dermatol 006 Oct;155(4):729-36.)

dr-michaels-produkty
Jak pokazują badania, Łuszczycy stosujący preparaty z serii DrMichels, są przeważnie zadowoleni z rezutlatów leczenia.

II. Studium porównawcze stosowania preparatów Dr Michaels z lekiem sterydowym Advantan

WYNIKI Lewa
ręka/strona
(Dr Michaels)
Prawa
ręka/strona
(Advantan)
Całkowity zanik zmian 62% 45%
75% poprawa 17% 22%
50% poprawa 7% 2%
Minimalna poprawa lub bez 6% 22%
Niezgodny i/lub przerwać 6% 5%

(Badanie przeprowadził prof. František Novotný, PRO Sanum Ltd., Praga, Czechy) 

III. Porównanie długoterminowej remisji

Rodzaj stosowanego preparatu Długość remisji
Dr Michaels 70% przypadków wolne od objawów jeden rok
Sterydy miejscowe ok. 1 do 2 miesięcy
Metotreksat ok. 3 miesiące
Cyklosporyna ok. 3 miesiące
Retinoidy ok. 3 miesiące
Nowe leki biologiczne ok. 3 miesiące

(Badanie przeprowadził prof. František Novotný, PRO Sanum Ltd., Praga, Czechy) 

Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów.

Przeciwwskazania leczenia biologicznego łuszczycy

Przeciwwskazania leczenia biologicznego łuszczycy
Rate this post

W poprzednim wpisie na blogu, także poświęconym tematyce biologicznego leczenia łuszczycy, przedstawiliśmy podział leków biologicznych stosowanych w leczeniu łuszczycy w Polsce, a także wskazania do ich zastosowania. Tym razem poruszymy tematykę przeciwwskazań dla leczenia biologicznego łuszczycy, a także ostrzeżemy przed ewentualnym działaniem niepożądanym, jakie może pojawić się w trakcie stosowania tego typu leków.

Przeciwwskazania dla leczenia biologicznego łuszczycy:

  • aktywne lub utajone ogniska gruźlicy,
  • klinicznie istotne infekcje bakteryjne, wirusowe i grzybicze,
  • wirusowe zapalenie wątroby typu B i C,
  • inne przewlekłe stany zapalne: przewlekłe owrzodzenia żylne w przebiegu niewydolności żylnej, miażdżycy oraz cukrzycy, założony na stałe cewnik do pęcherza moczowego, przewlekłe nawracające infekcje układu oddechowego, nadwrażliwość na lek,
  •  okres ciąży i karmienia piersią,
  • ciężka zastoinowa niewydolność krążenia III i IV stopnia wg NYHA,
  • choroba demielinizacyjna lub zapalenie nerwu wzrokowego w wywiadzie,
  • choroby tkanki łącznej,
  • choroba nowotworowa obecnie lub w wywiadzie w ciągu ostatnich 5-10 lat (z wyjątkiem niemelanocytowych nowotworów skóry),
  • terapia PUVA > 200 zabiegów i stosowanie cyklosporyny A po naświetlaniach.
puva
Jednym z przeciwwskazań dla przyjmowania leków biologicznych na łuszczycę, jest poprzedzająca leczenie długotrwała terapia PUVA.

Możliwe działania niepożądane leków biologicznych na łuszczycę:

  • reakcje alergiczne – rumień, obrzęk u 10-20% leczonych,
  • objawy grypopodobne,
  • łagodne i ciężkie infekcje,
  • gruźlica – ryzyko większe w przypadku infliksymabu,
  • zakażenia Listeria monocytogenes i Histoplasma,
  • rozwój lub pogorszenie się przebiegu choroby demielinizacyjnej,
  • zespół toczniopodobny,
  • powstanie przeciwciał przeciw zastosowanemu lekowi,
  • niewielkie ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych (w tym chłoniaków).

W kolejnym wpisie, zajmiemy się tematem stosowania leków biologicznych u osób starszych.

Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów.

Eksperymentalny lek na łuszczycę, wywołał falę samobójstw?

Eksperymentalny lek na łuszczycę, wywołał falę samobójstw?
Rate this post

Jak podaje amerykańska organizacja rządowa FDA (U S Food and Drug Administration), stosowanie z eksperymentalnego leku na łuszczycę (Brodalumab), może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem samobójstwa pacjenta.

W ocenie wstępnej FDA stwierdziła jednak, iż zagrożenie samobójstwem jest trudne do oszacowania, w związku z ograniczoną liczbą danych. W badaniach klinicznych leku brodalumabu miało miejsce sześć samobójstw w ciągu całego programu.
– Towarzyszy nam niepewność, czy to stanowi sygnał ryzyka samobójstwa związanego z lekiem – stwierdzili eksperci FDA. Z dostępnych danych nie można wyciągnąć wniosków, czy ryzyko samobójstwa jest związane z lekiem, czy też nie, mimo to agencja oficjalnie poinformowała o możliwym zagrożeniu.

FDA: Stosowanie eksperymentalnego leku na łuszczycę, może nieść ze sobą zwiększone ryzyko samobójstwa

Jeżeli lek zostanie dopuszczony do użycia to ma potencjał stosowania u dużej liczby chorych w USA i ma szansę być przepisywany przez lekarza, który może nie być zaznajomiony ze screeningiem w kierunku diagnozy myśli samobójczych i zachowania – podkreślają eksperci oceniający lek.
Oczywiście istnieje kilka opcji, które mogłyby stanowić zabezpieczenie dla lekarzy i pacjentów, jednakże żadna strategia zarządzania ryzykiem nie wyeliminuje tego ryzyka zupełnie, stwierdza FDA.

Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów.

Dlaczego promienie słoneczne leczą łuszczycę?

Dlaczego promienie słoneczne leczą łuszczycę?
4 (80%) 1 vote

W ostatnim wpisie na blogu „Lecz łuszczycę słońcem„, przypominaliśmy wam o zbawiennym wpływie promieni słonecznych na skórę Łuszczyka. Wspominaliśmy także o tym, że wciąż jeszcze nie do końca znany jest mechanizm leczenia łuszczycy słońcem. Ze względu na duże zainteresowanie wpisem, postawiliśmy jednak zagłębić się w temat, i spróbować odpowiedzieć na pytanie, dlaczego słońce pomaga leczyć łuszczycę?

Witamina B i jej wpływ na łuszczycę

Wielu naukowców zbawiennego wpływu słońca na organizm Łuszczyka upatruje się w dostarczanej wraz z promieniami słonecznymi witaminie B. Witamina B a w szczególności Witamina B2 (ryboflawina), ma bo wiem duży wpływ na właściwe funkcjonowanie układu nerwowego oraz odporność organizmu, uczestnicząc w produkcji przeciwciał. Bierze udział w wielu przemianach chemicznych, w oddychaniu komórkowym oraz wpływa na metabolizm węglowodanów, aminokwasów i tłuszczów. W przypadku niewystarczającego poziomu tej witaminy w organizmie dochodzi do stanów zapalnych skóry i błon śluzowych, co jest szczególnie niebezpieczne u osób zmagających się z łuszczycą. Witamina D w naszym organizmie może pochodzić z dwóch źródeł – syntezy skórnej oraz diety. Najważniejszym źródłem witaminy D jest słońce. Synteza skórna pod wpływem promieniowania słonecznego UVB może pokryć aż 90% dziennego zapotrzebowania na witaminę D.

Kwas fumarowy w leczeniu łuszczycy

Zapewne słyszeliście o starej metodzie leczenia ran i oparzeń przez przykładanie do rany popularnego zioła jakim jest popularna babka lancetowata (Plantago lanceolata). Okazuje się, ze roślina ta zawiera w sobie duże ilości kwasu fumarowego. Kwas fumarowy odpowiada w organizmie człowieka m.in. za procesy metaboliczne skory (dlatego przyłożenie takiego zioła poprawia gojenie się ran).  W 1979 r. niemiecki naukowiec Schweckendiek W. Heilung odkrył, ze kwas fumarowy (fumaric acid) leczy łuszczyce – do dziś w Niemczech sporą popularnością wśród łyszczyków cieszą się leki Fumaderm, amerykańska odmiana leku Psorex. Okazuje sie, ze kwas fumarowy występuje naturalnie w naszej skórze i jest tam wytwarzany po wpływem promieni słonecznych. Przebywanie na słońcu i zwieksza więc produkcję kwasu fumarowego, dzięki czemu skora jest lepiej „odżywiana” co ułatwia zaleczenia objawów łuszczycy.

Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów.

Algorytm leczenia łuszczycy

Algorytm leczenia łuszczycy
Rate this post
Patogeneza, rozpoznawanie i leczenie łuszczycy to główne zagadnienia nowego podręcznika, skierowanego dla lekarzy dermatologów, który ułatwi szybszą diagnostykę i skuteczną terapię łuszczycy – „ABC Łuszczycy”.
Na za pośrednictwem naszego bloga, chwielibyśmy udostępnić jeden z rozdziałów ww. książki, która wedle informacji prasowych wydawnictwa, już jest dostępna w sprzedaży. W prezentowanym przez nas rozdziale, autorstwa dr hab. Aneta Szczerkowska-Dobosz oraz prof. Roman Nowicki, znajdziecie Państwo szczegółowe rekomendacje dotyczące tzw. algorytmu leczenia łuszczycy.
1
Podręcznik „ABC Łuszczycy” pod redakcją Romana Nowickiego, został wydany za pośrednictwem wydawnictwa Termedia
Algorytm leczenia łuszczycy

Łuszczyca dotyczy ok. 2% populacji w Europie. Postęp w poznaniu jej patogenezy oraz coraz większa świadomość zdrowotnych i psychospołecznych konsekwencji wymusza na lekarzach stałe doskonalenie, aktualizację wiedzy oraz interdyscyplinarną współpracę, m.in. z reumatologami, kardiologami, psychiatrami i lekarzami rodzinnymi, tak aby służyć chorym, nie tylko skutecznie ich lecząc, lecz także stosując właściwą, spersonalizowaną profilaktykę powikłań narządowych i następstw psychicznych tej częstej choroby.

Aby ułatwić Czytelnikowi szybkie dotarcie do poszukiwanej informacji, każdy rozdział podręcznika „ABC łuszczycy. Łuszczyca w pytaniach i odpowiedziach” pod redakcją prof. Romana Nowickiego i dr hab. Anety Szczerkowskiej-Dobosz, stanowi odrębną całość, opatrzoną najważniejszym i aktualnym piśmiennictwem.

Wybór metody leczenia łuszczycy zależy od wielu czynników. Wśród nich najważniejszą rolę odgrywa postać choroby i jej ciężkość. Postacie łagodne, do których zgodnie z rekomendacjami ekspertów Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego zalicza się chorych z PASI ≤ 10, BSA< 10% oraz DLQI ≤ 10, należy leczyć preparatami miejscowymi. Leczenie miejscowe jest stosowane także jako uzupełnienie terapii ogólnej lub fototerapii – metod wykorzystywanych w leczeniu umiarkowanych i ciężkich postaci łuszczycy. (…)

Cały ww. rozdział dostępny jest do pobrania w tym miejscu
Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów.

Łuszczyca u osoby ciężarnej

Łuszczyca u osoby ciężarnej
Rate this post

Łuszczyca w ciąży sama w sobie nie stanowi żadnego realnego zagrożenia ciąży. Nie ma jednak reguły co do przebiegu samej choroby u osoby ciężarnej. W układzie immunologicznym kobiety ciężarnej zachodzą bowiem liczne zmiany, mające na celu ochronę rozwijającego się płodu, dlatego też często obserwuje się łagodniejszy przebieg chorób, w tym także łuszczycy.

Według amerykańskich badań, aż 63%  zauważa ogólne złagodzenie objawów łuszczycy w ciąży, a tylko 13% stwierdza pogorszenie. Niestety 4 miesiące po porodzie aż 88% kobiet stwierdza zaostrzenie objawów. Jeśli ciężarna cierpi na reumatyzm łuszczycowy, wzrost wagi może spowodować nasilenie bólów stawów. Nie zaobserwowano jednak wpływu karmienia piersią na przebieg choroby. Dotychczasowe obserwacje nie wskazują na istnienie żadnego związku między płcią dziecka, a objawami łuszczycy u matki.

ciąża łuszczyca
Ciąża zazwyczaj przyczynia się do łagodzenia objawów łuszczycy, leczenie może być jednak utrudnione, ze względu na ograniczenia w przyjmowaniu leków.

Łuszczyca może się także pojawić dopiero w trakcie ciąży – jej bezpośredni związek z ciążą, nie jest jednak udowodnione naukowo. Należy zdawać sobie sprawę z tego, że stres i zmęczenie mogą sprzyjać pojawieniu się łuszczycy, a przyczyny tej choroby bywają różne.

Leczenie łuszczycy w ciąży

Przewlekłe formy łuszczycy mogą być trudniejsze do leczenia, z powodu przeciwwskazań do stosowania wielu leków w czasie trwania ciąży. Poza ryzykiem związanym z przyjmowaniem leków maluszkowi nie grozi odziedziczenie choroby, gdyż łuszczyca nie jest zaraźliwa. Istnieją natomiast predyspozycje rodzinne (genetyczne).

Leczenie u kobiet ciężarnych jest więc zagadnieniem trudnym. Zawsze należy dobrać schemat leczenia indywidualnie dla pacjentki biorąc pod uwagę rozległość, ciężkość choroby oraz po dokładnym rozważeniu korzyści terapii nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu i matki. Niektóre substancje są niewskazane w trakcie ciąży, gdyż wiele leków przedostaje się z krwią przez łożysko. Bezpiecznymi środkami są pochodne witaminy D, dermokosmetyki, oraz kremy nawilżające i łagodzące.

Opracowanie własne na podstawie ogólnodostępnych materiałów.